Ticari İşletme Hukuku 9 Aralık Ders Notları

9 ARALIK 2014

                                      TİCARET ÜNVANI

ü  Tacirleri diğer tacirlerden ayırmaya yarayan kelimelerdir.

ü  Ticaret ünvanı fikri ve sınai haklardan birisidir.

ü  TTK m18 : Her tacir bir ticaret ünvanı seçmek ve kullanmak zorundadır. Hem bir haktır hemde bir yükümlülüktür.

ü  Ticaret ünvanını sadece tacirler kullanabilirler, esnaflar kullanamazlar. Eğer kullanmak isterlerse işletme adı kullanabilirler.

ü  Tacir ticaret ünvanını 15 gün içinde tescil ettirmeli ve aynı zamanda işletmenin görünür bir yerine astırması gerekiyor.

ü  Her şirketin internet sitesi açma zorunluluğu yoktur ama eğer bu zorunluluğa sahipse ticaret ünvanını o sitede yayınlamak zorundadır.

TİCARET ÜNVANININ ÖZELLİKLERİ

ü  Ticaret ünvanı devredilebilir bir haktır. Ancak işletmeden bağımsız olarak devredilemez fakat sözleşmede kararlaştırılarak işletme devredilirken ticaret ünvanının saklı tutulması mümkündür.

NOT: Eğer ticaret ünvanı tescil edilmemişse bu durumda ticaret ünvanı haksız rekabet kurallarına göre korunur.

Haksız rekabet olabilmesi için zarar ya da zarar görme tehlikesi olması lazım. Tescil edilen ticaret ünvanları zarar yada zarar görme tehlikesi olmasa bile özel olarak korunurlar.

ü  Ticaret ünvanı mutlak haktır.

SİSTEMLER:

1) Serbesti sistemi: Tacirin seçeceği ticaret ünvanı, onun gerçek durumunu göstermek zorunda değil, tamamen fantazi  yada gerçek durumunu göstermeyen kelimelerle ticaret ünvanı oluşturulabilir. ÖRN:Bir kişi doktor değil ama doktor ünvanı kullanıyor.

2)Gerçeklik sistemi:  Her zaman ,ticaret ünvanı hem oluşturulurken hemde tacirin ticari hayatı devam ederken , ticaret ünvanı tacirin gerçek durumunu göstermesi gerekir diyor .

3)Karma Sistem: Bizim hukukumuzda kabul edilen görüş. Unvan ticaret unvanı oluşturulurken ve tescil anında gerçek durumu göstermelidir. Daha sonra meydana gelen değişiklikler etki göstermez.

ü  Şubeler Merkezin unvanını kullanmak zorundadırlar.

ü  Yabancı ticari işletmeler (merkezi yurtdışında bulunan), Türkiye’de şube açarlarsa, aynı yerşi şubeler gibi tescil olunurlar ve ilk şubeleri içinde tam yetkili bir ticari temsilci atamak zorundalardı. Ve bu şubeler Ticaret ünvanlarında merkezi göstermek zorundalar.

ü  Tacir kullanmış olduğu belgelerde ticaret ünvanını kullanmak zorundadır.

ü  Tacir gibi sorumlu olanlar içinde cezai sorumluluk geçerlidir bu alanda.

TİCARET UNVANININ OLUŞTURULMASI

ü  Çekirdek ve Ek olmak üzere iki kısımdan oluşur.

ü  Çekirdek ticaret ünvanının asli unsurudur.

ü  Ek isteğe bağlıdır kural olarak. Bazı duurumlarda ek almak zorunluluktur.

ü  Tacir ticaret unvanının çekirdek kısmını kanunda belirtilen şekillere uygun olarak belirlemek zorundadır.

àTİCARET UNVANININ ÇEKİRDEK KISMIß

ü  TTK m41: Gerçek kişi olan tacirin ticaret ünvanı 46.maddeye uygun olarak yapabileceği ekler ile kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur.

ü  Eski TTK da ticaret unvanları sadece sicil çevresi ile sınırlı olarak korunuyordu.Eğer gerçek kişi tacir ticaret unvanını tescil ettirmişse sadece o sicil çevresinde aynı ya da ayırt edebilecek kadar benzer ticaret unvanları tescil edilemiyordu. Ama başka bir sicil çevresinde olabilirdi.

ÖRN: Gaziantepte Ali huş diye birisi kendi adına tescil yaptırır aynı isme sahip başka biri vardır urfada yaşamakta olan o da urfada aynı isme tescil yaptırabilir.

ü  Yeni TTK’da bu mümkün değil.

ÖRN: Ali Huş Gaziantep’te ticaret unvanı olarak adını soyadını tescil ettirir. Edirne’de de bir Ali Huş var ve o da adını ve soyadını ticaret unvanı olarak tescil ettirmek istiyorsa bu durumda ek almak mecburiyetinde.

ü  Adi şirket, adi ortaklıklar tüzel kişiliğe sahip değildirler. Tacir sıfatı yoktur. Tacir sıfatı adi şirketin ortaklarının her birinin ayrı ayrı vardır.

ü  Doktrinde her ne kadar adi şirketin tüzel kişiliği olmadığı için tacir sıfatıda yok denilsede, adi şirketin ticaret unvanının ortakların tamamı yada en az birisinin adı ve soyadı ile ortakları – ortaklığı gibi bir ibarenin adi şirket ticaret unvanı olması gerektiği kabul ediliyor.

ü  Eğer adi şirketin unvanı yoktur diye birşey görürsek sınavlarda onu doğru kabul etmemiz gerekiyoràKPSS gibi sınavlarda.

ü  ÖNEMLİ: Her adi şirket ortağı tacir değildir. O adi şirket ancak bir ticari işletme işletiyorsa ortaklar için  tacir sıfatı geçerli olur.

Sadece ticari şirketler ister bir ticari işletme işletsin ister işletmesin bunların her biri tacirdir.

Ø  Kollektif şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmı ortakların tamamı ya da en az birisinin kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadı ile kollektif şirket ibaresi.

Ø  Komandit şirket ile kollektif şirket şahıs şirketleridir.

1) Kollektif şirketlerin Ticaret unvanı

Kollektif şirket ortakları sadece ve ancak gerçek kişi olabilir. Ama adi şirket ortakları gerçek kişide olabilir tüzel kişide olabilir.

2) Komandit şirketlerin Ticaret unvanı

Komandit Şirket adi komandit ve sermayesi paylara bölünmüş komandit olmak üzere ikiye ayrılır. Komandite ve komanditer olmak üzere iki tür ortak  vardır. Komanditer ortak hem gerçek hem tüzel kişi olabilir ve şirkete koymayı taahhüt ettiği sermaye kadar sınırlı sorumlu iken komandite ortak ancak gerçek kişi olabilir ve şirketin borçlarından dolayı sınırsız sorumludur.

Ø  Komandit şirketin ortakları;

                I.         Komandite ortakların tamamı yada en az birisinin kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadı ;

“Ali huş adi komandit şirketi”

“Ali huş sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi”

             II.         Komanditer ortağın ismi olursa ; hem cezai sorumluluk vardır hemde Ticaret unvanında ismi bulunan Komanditer ortak iyiniyetli 3. Kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu olur. (Normalde komanditer ortağın isminin yazılmaması gerekir.)

ÖRN:  “Ali huş ve aslan terbiyecileri derneği adi komandit şirketi” şeklinde bir unvanı tescil ettirmek üzere sicil müdürlüğüne gidilmiş ve sicil müdürü bunu reddetmiştir. Sicil müdürü bu iddiasında haklı mıdır , gerekçeli olarak açıklayınız?

à Komandite ortak ancak gerçek kişi olabilir. Komanditer ortaklarda ise tüzel kişilerde olabilir. Örnekte bir tüzel kişilik mevcut bu nedenle komandit şirketi olarak unvan tescili yapılmaması gerekir, sicil müdürü haklıdır. Komanditer ortak olabilir.

àKomandite ortak sınırsız sorumlu iken olayda ali huş ise koyacağı sermaye kadarı ile sınırlı sorumludur.

Ø  İster adi komandit şirket olsun ister sermayesi paylara bölünmüi komandit  şirket olsun bunların ticaret unvanı komandite ortakların tamamı ya da en az birisinin kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadı ile şirket ibaresi olabilir.

Ø  Komanditer ortak ister gerçek kişi olsun ister tüzel kişi olsun bunun  unvanı hem adi komandit şirketin hemde sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin ticaret unvanına yazılamaz. Dolayısıyla ticaret sicili memuru bunu re’sen gözetir , böyle bir talep varsa bu talebi geri çevirir.

Ø  Velev ki bir şekilde ticaret sicili müdürlüğünün gözünden kaçmışsa yada bu ortak önce komandite ortakmış, unvanı tescil edilmiş ve daha sonra komanditer ortağa dönmüş ama ticaret unvanında bu durum değiştirilmemiş , bu durumda eğer bir ortağın ismi yani bir komanditer ortağın ismi eğer ticaret unvanında yazılmışsa bu ortak iyiniyetli 3.kişilere karşı komandite ortak gibi sorumludur.

3)  Anonim , limited ve kooperatif şirketlerin ticaret unvanı

Ø  TTK m43: Anonim, limited ve kooperatif şirketler işletme konusunun tamamı ,ya da en az birisinin  kısaltılmadan yazılacak ismi ile şirket ibaresi kullanılır unvanda.

Ø  Ithalat , ihracat, inşaat, gıda, …

Ø  Ultra Vires ilkesi : Ticari şirketler sadece faaliyet konusuna göre işlem yapabilirler. (Yeni TTK’da bu ilke kaldırıldı.)

Ø  Çekirdek kısmı= Faaliyet konusu + şirket ibaresi

Ø  Eğer anonim şirket, limited şirket veya kooperatifte gerçek kişi ismi yada soy ismi yoksa şirket ibaresi kısaltılabilir.

***ÖRN: İthalat , ihracat ve gıda A.Ş (ya da A.O şeklinde kısaltılabilir.)

4)Diğer Tüzel Kişi Tacirler

TTK m44: Ticari işletmeye sahip dernek , vakıf veya diğer tüzel kişilerin ticaret unvanları adlarıdır.

Ø  Kanarya sevenler derneği bir ticari işletme işletiyorlarsa bu işletmenin adı “Kanarya sevenler derneği” olur. Kamuya yararlı bir dernekse, kamu tüzel kişisiyse tacir sıfatı işletmenin kendisine aittir

Ø  Gaziantep belediyesine ait halk ekmek fabrikasının unvanı :

--Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Halk Ekmek Fabrikası

Ø  Kamuya yararlı dernekse :

-- Kızılay afyon maden suyu işletmesi (Derneğin ismi yazılır, ve buna işletmenin adı eklenir.)

           5) Donatma İştiraki

Ø  Tüzel kişiliği yoktur ama tacir hükümlerşne tabidirler.

Ø  Ticaret unvanı donatanlardan en az birisinin adı soyadı, ya da bu gemilerin adı. (sicile tescil edilmiş her geminin bir ismi olmak zorunda)

Ø  İsterse donatanların ismi kısaltılabilir fakat soyad ve gemi adı kısaltılamaz.