4 aralık 2014 Perşembe
à TİCARET SİCİLİ ß
v SİCİL : Bazı haklara aleniyet sağlamayı amaçlayan ve bazı hakların
kazanılmasına
etki eden resmi kütüklerdir .
v Ticaret sicili : Ticari işletmelerle ilgili bazı haklara aleniyet sağlanması ve bazı
hakların kazanılmasına etki eden resmi sicildir.
v Aksi ispat edilinceye kadar doğru kabul edilir.
v Resmi siciller 1926 TTK ile düzenleniyor.
v Günümüzde ticaret sicilleri elektronik ortamda tutuluyor.
Ticaret sicilinin sahip
olduğu fonksiyonlar:
1) Aleniyet sağlamak (Açıklık
Sağlamak)
v Ticari işletme ile ilgili her türlü kayıtların 3. Kişiler tarafından
görülmesini sağlar.
Yani şeffaflığı sağlar.
v ÖRN : Gaziantep’te ki bir tacir İstanbul da ki bir tacirle bir iş yapmak
için oraya
gider. İstanbul’da ki tacir de “gerçekten böyle bir ticari işletme
var mı, sermayesi ne,
ortakları kimler..?” bunlar hakkında bilgi alır siciller
sayesinde.
2)
İspat Fonksiyonu
v Sicile kayıtlı bir şeyi ispat yükümlülüğünden kurtulur sahibi. Sicilde
yazanların
aksi ispat edilinceye kadar doğru olduğu kabul edilir.
3) Kontrol Fonksiyonu
v 3. Kişiler beyan edilen hususun doğru olup olmadığını gidip sicilden
kontrol
ederler.
4) Bazı Haklar Üzerinde
Tekel Sağlama
v Ticaret ünvanı tescil ve ilan edilmişse artık ticaret ünvanı sahibi
tescil etmiş
olduğu ticari ünvanı üzerinde tekel hakkı sağlayacaktır.
v 3. Kişiler aynı ya da ayırt edemeyecek kadar benzer bir ticaret
ünvanı
seçemeyeceklerdir.
Ticaret Sicilinin
Özellikleri
1) Aleniyet
v Ticaret sicili alenidir fakat 3.kişilerin inceleyebilmesi için ilgili
olduğunu
ispatlaması lazım.
v Tapu sicili ticaret sicilinden daha alenidir , dolayısıyla ilgili
olduğunun ispatlanması
şart değildir.
v İlgililer ücret ödemek şartıyla defterlerden belge alabilirler fakat
defterlerin dışarı
çıkarılması yasaktır.
2) Sorumluluk
v TMK m1007 : Tapu sicilinin yanlış
tutulmasından dolayı devlet sorumludur.
v Ticaret sicilinin yanlış tutulmasından dolayı meydana gelen
zararlardan devlet ve
ilgili oda (sicil hangi odanın bünyesinde tutulmuşsa) müteselsilen
sorumludur.
NOTLAR :
v Ticaret sicili sanayi ve ticaret odalarının bünyesinde kurulur.
v Çok gelişmiş şehirlerde sanayi odaları ve ticaret odaları ayrı
ayrıdır.
v Bir yerde sanayi ve ticaret odası ayrı ayrı ise ticaret sicili
müdürlükleri ticaret
odalarının bünyelerinde kurulurlar.
v Ticaret sicilinin nerede hangi
odanın bünyesinde kurulacağı ve yetki çevresinin
neresi olacağı bakanlık
tarafından belirlenir.
v Eğer ticaret sicili müdürlüğü bir ilçede kurulmuşsa sınırı ilçe ile
sınırlı, ilde
kurulmuşsa il sınırı.
v Ticaret sicili müdürlükleri duruma göre bazı yerlerde şube
açabilirler.
v Her ticaret sicilinin bir sicil çevresi var. Bunun amacı iyiniyetli
3. Kişiyi korumaktır.
Ø Ticaret sicili müdürlükleri kimlerden oluşur?
·
Müdür
·
Yeteri kadar müdür yardımcısı
·
Diğer personeller
Ø Atanma usulleri Ticaret sicili yönetmeliğinde düzenlenmiştir.
Ø Müdür ve müdür yardımcılarının atanması ise yönetim kurulunun
teklifi ,
gümrük ve ticaret bakanlığının görüşü ve ilgili odanın meclisi
tarafından
yapılır. Aynı usullede görevden alınırlar.
Ø Diğer personeller İlgili odanın yönetim kurulu tarafından atanır.
(Kesin bilgi değil)
Ø Göreviyle ilgili olarak bu sicil müdürlüğü teşkilatındaki kişilere
karşı
işlenen suçlar kamu görevlisine karşı işlenmiş sayılıyor, yine bu kişiler
göreviyle ilgil işlemiş oldukları suçlarda kamu görevlisi gibi
cezalandırılıyorlar.
Ø Bunlar kamu görevlisi değillerdir bir meslek odası tarafından
ataması
yapılıyor ancak kamu görevlisi olmanın hüküm ve sonuçlarından
faydalanıyorlar.
3 Tür Sicil İşlemi Vardır ;
1) Tescil :Bir kaydın sicile ilk defa
yazılması işlemidir.
2) Tadil : Mevcut bir kaydın
değiştirilmesi.
3) Terkin : Mevcut bir kaydın silinmesi.
Bunların üçüde aynı usule
tabidirler ve üçüde tescildirler.
ààà TESCİL
Ø Iki şekilde olabilir;
i.
İstem üzerine tescil (Kural bu)
ii.
Re’sen ya da yetkili
kurumun talebi üzerine olabilir. (İstisnaen
bu uygulanır.)
a) Talep Üzerine Tescil
Ø Tescil talebinde bulunabilecekler; Tacirin kendisi, onun temsilcisi
yada Tüzel kişi tacirler
için tescil talebinde bulunmaya yetkili olan kişiler.
Ø Kural olarak tescil işlemi kesin tescil olmalıdır. Geçici tescil
kural olarak yapılmaz.
Ø İlgili sicil memurları ön incelemeyi yaparlar. Eğer eksiklik varsa
bu sicil isteminde
bulunana iletilir. İlgili kişi bunun düzeltilmesinin zaman
lacağı yada ticaret sicilinin vermiş
olduğu kararın doğru olmadığını düşünürse
buna itiraz eder. Buda belli bir zaman gerektirir.
Bu arada br hak kaybının
olmaması için geçici tescil talebinde bulunabilecek ilgili kişi.
Fakat ana
kuralımız geçici tescilin yapılamayacağıdır.
Ø İçerik : Tescil talebinde bulunulan hususun tescil edilebilir bir
husus olması lazım. Bu
hususta mevcut
bir düzenleme yok dolayısıyla tescil memuru öncelikle bunu araştıracak.
Ø Ticari temsilciler tescil edilmek zorunda fakat ticari vekiller
tescil edilmek zorunda değiller.
Ticari vekil tescil talebinde bulunmuşsa
memurun bunu reddetmesi lazım.
ŞEKLİ : Yazılı ya da elektronik ortamda yapılabilir. Yazılı yapılacaksa
tescil talebinde bulunan
kişinin yetkili olduğunu ispatlaması gerekiyor.
Elektronik ortamda yapılanlarda güvenli elektronik
imza kullanıldığı için noter
onayına gerek yok.
·
İster elektronik ortamda olsun
ister yazılı olsun farketmez bütün tescil talepleri yazılı ve
dilekçe ile olur
ve dilekçenin arkasına tescil edilmesi gereken hususları gösteren dayanaklar
eklenir.
·
Sözlü tescil mümkün değildir.
·
Tescil talebinde bulunan
kişinin bir taahhütname vermesi gerekiyor. Bu verilen kayıtların
doğru olduğu
ve bu kayıtlardan doğacak hatalardan ticaret sicili memurunun sorumlu
olmadığına dair bir taahhütnamedir.
SÜRE :
ü Tescil talebi kural olarak kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça 15
gün içinde yapılmalı.
ü Eğer tacirin ticari işletmesi yerleşim yerinden farklı bir yerde ise
bu süre 1 aydır.
ü Derhal yapılması gerekenler;
àAnonim şirketin feshine ilişkin dava
àGenel kurul kararlarının iptaline ya
da butlanına ilişkin karar
àAnonim şirketlerde genel kurul
kararının tesciline ilişkin kararlar
ü 15 günlük ve 1 aylık süreler tescil için gerekli olgunun
gerçekleştiği ya da bununla ilgili
bir belge yada işlemin yapıldığı günden
itibaren başlar.
ü Sürelerin niteliği herhangi bir yaptırımı olmayan sürelerdir. Ne hak
düşürücü bir süre
ne de zamanaşımı süreleridir. Bu süreler geçirildikten sonra
tescil için başvurulmuşsa yine
ticaret sicili memurunun bu işlemi yapması gerekiyor.
Başvurunun yapılacağı
yetkili makam ;işletmenin merkezinin
bulunduğu yerdeki ticaret sicili
makamıdır.
ü Şubelerin tescili şubenin bulunduğu yerde yapılır.
ü Yabancı ticari işletmeler Türkiye’de bir şube açmışlarsa yerli
şubeler gibi tescil edilirler.
(İstisna kendi ticaret ünvanları ile ilgili
kayıtlar saklı kalır, ve bunlar açacakları ilk şube için
tam yetkili bir
temsilci atamak zorundalar.)
ü İlk aşamada bir ön inceleme yapar sicil memuru evrakların tam olup
olmadığına, kişinin
gerçekten o olup olmadığına bakar sonra maddi inceleme
aşamasına geçilir yani bu tescil
edilmesi gereken bir husus mu yada olgu doğmuş
mu yada olgu gerçekleşmişmi ona bakar.
Tescil talebi reddedilirse maddi
aşamada, tacir geçici tescil talebinde bulunabilir. Geçici
olmak şartıyla bu
işlem sicile kaydedilir. Tacir ya eksikliği giderir ya da ilgili memura
başvurur.
ü Ticaret sicili Türkçe tutulur. Ve buna dayanan tüm belgeler Türkçe
olmak zorundadır.
b) Re’sen yada İlgili Makamın Bildirmesi Üzerine Tescil
ü Talebe gerek kalmaksızın ticaret sicili memuru işlem yapabilir.
Kural olarak
re’sen de olsa ilgili makamın talebi üzerine de olsa Muhakkak
ilgili kişiden bir
talepte bulunması istenir.
ü İstisnası: Ticari işletme ticaret
siciline terkin edilmiş , bununla ilgili şubenin
bulunduğu yerdeki ticaret
sicili memuruna bir yazı gönderilir, bu yazı ile ordaki
ticaret sicili
müdürlüğü herhangi bir talebe bağlı kalmaksızın şubeyi sicilden terkin
eder.
ü Eğer merkez sicilden terkin edilmişse ilgili yazıyı alan şubenin
kayıtlı olduğu
ticaret sicili müdürlüğü şubeyi de sicilden terkin eder.
ü İflas Kararı : Otomatik olarak
ticaret sicili memurunca sicile tescil edilir.
ü Ticaret sicili müdürlüğü kendiliğinden bir olgunun tescil edilmesi
gerektiğini
tespit ederse veya ilgili kurumdan yada bir odadan bir olgunun
tescil edilmesi
gerektiği yada bir olgunun değiştirilmesi yada silinmesi
gerektiği ile ilgili bir
bilgi alırsa ticaret sicili müdürlüğü ilgili taciri bu
tescil işlemini yapmaya davet
eder. Ya da eğer mazereti varsa bunu bildirmesini
ister. Bir süre verir, her somut
olaya göre ayrı belirlenir süre. İhtimaller
;
1-Tacir gelir tescil işlemini yapar,
burada bir sorun kalmaz.
2- Kişi gelir ve gerekçeleri sunarak
tescil işlemi yapmasına gerek olmadığını
söyler. Bu mazereti değerlendiren
ticaret sicili memurluğu mazereti haklı
bulursa sorun kalmaz, haklı bulmazsa
yetkili asliye ticaret mahkemesine
başvurulur. Mahkeme dosya üzerinden inceleme
yapar ve tescile karar verirse
ticaret sicili memurluğu bunu tescil eder,
tescili reddederse mahkeme burada
sorun kalmaz.
3-Kişi gelmezse ve mazerette belirtmezse
bu durumda 1000 liralık idari para
cezası verilir o yerdeki en büyük mülki amir
tarafından. Aynı zamanda sicil
müdürlüğü yetkili asliye ticaret mahkemesine
başvurarak tescil işleminin
yapılmasına karar verilmesini talep eder.
ü Ticaret sicili memurluklarının vermiş oldukları kararlara karşı 8
gün içerisinde yetkili
asliye ticaret mahkemesine dava açılabilir. Bu süre
kararıb tebliğinden itibaren başlar.
ü İnceleme dosya üzerinden yapılır.
ü Dava Asliye ticaret mahkemesine açılır çünkü bu bir mutlak ticari
davadır.
àTescilin Hüküm ve Sonuç
Doğurduğu An ß
ü Bir tescil işlemi yapılır ve o ilan olunur.
ü Ticaret sicili kayıtları 3. Kişiler nerede olursa olsun tescilin
Türkiye sicili gazetesinde
yayımlandığı günden sonraki ilk iş gününden itibaren
hüküm ve sonuç doğurur.
ü Eğer ilan birden fazla nüshada yayımlanmışsa son nüshanın
yayımlandığı günden itibaren
süre başlar.
ü Hukuki işlemde ilan mı tescil mi esas alınır?
3. kişiler hakkında hüküm ve
sonuç doğurması bakımından ilanın etkisi vardır.
Ticari şirketlerin tüzel
kişilik kazanması içinse tescil yeterli. Bu anlamda ilana tabi değil.
ü Tescil işleminden sonnra eğer bir süre hesabı yapılacaksa , ilan
yani 3. Kişilere karşı
hüküm ve sonuç doğurmaya başladığı an bu süreler içinde
sürelerin başlangıcı kabul edilir.
ü Ticari şirketlerde tescil kurucudur, ilan edilmese de ticaret şirket
tüzel kişilik kazanmıştır.
àTescil ve İlanın Etkisiß
1.
İşleme etkisi :
1)Bu ya açıklayıcıdır yada bildirici :
Tescil ve ilan edilmesede hukuki işlem
geçerli.
2) Kurucudur : Tescil ve ilan edilmezse
hukuki işlem doğmaz yada bu hak
kazanılmış olmaz.
ü Kanunda aksi belirtilmedikçe yada kanunda aksi anlaşılmadıkça
ticaret siciline
tescil açıklayıcıdır, bildirici etkiye sahiptir. Kurucu etkiye sahip olanlar ;
·
Ticari işletme rehninin
kurulması
·
Ticari şirketlerin tüzel
kişilik kazanmasında,
·
Ticaret ünvanının korunmasında
·
Ticari şirketlerin bölünmesi ya
da tür değiştirmesi.
b) Kişiler
Bağlamında olumlu yada olumsuz etkisi:
ü Olumlu etki: Tescil ve ilan edilmesi
gereken bir husus usulüne göre tescil ve ilan
edilmişse 3. Kişiler bunu
bilmediklerini iddia edemezler.
ÖRN : Eğer bir tacir Gaziantepte yetkili bir ticari temsilci atamış ve
bunu usulüne
uygun olarak tescil ve ilan ettirmişse Edirne’de ki biri bunu bilmediğini iddia
edemeyecek.
ü Olumsuz Etki : Tescil ve ilan
edilmesi gereken bir husus tescil edilmemişse
3. Kişilere karşı ileri sürülemez
ancak onların bildiği yada bilmesi
gerektiği ispat
edilerek onlara karşı ileri sürülebilir.
ÖRN : Tacir birini ticari temsilci olarak yetkilendirir fakat bunu tescil
ve ilan
ettirmez. Fakat en çok iş yaptığı kişilere bunu mektupla bildirir. Ama
temsilci
sınırı aşan bir işlem yaparsa asıl tacir bunu ispat ederse burada
hüküm ve sonuç
doğurur 3.kişiler hakkında.
ÖRN: A kişisi B’nin ticari işletmesi ile
ilgili bir işlem yapmak ister ve ticaret
siciline gider ve onu inceler. Oradaki
kayıtlara güvenerek A bundan bir hak
iktisap eder. A’nın iktisap ettiği bu hak
korunur mu? (Tapu siciline güven ilkesine
benzer bir ilke ticaret sicili içinde
var mı?)
à Hayır, yoktur.
Görünüşe veya İlana
Güven İlkesi :
ü Kural olarak ticaret sicilinde tapu siciline güven ilkesine benzer
bir güven ilkesi
yoktur. Burada sadece ilana güven ilkesi vardır, yani görünüşe
güven ilkesi korunur.
ü TTK m37: Tescil kaydıyla ilan
edilen husus arasında bir aykırılık bulunursa,
tescildeki bu yanlışlığı
bilmeyen kişilerin ilana güvenerek yapmış oldukları işlemler
korunur.
ü Kural olarak bir husus tescil edilmişse bu Türkiye sicil gazetesinde
ilan edilir.
ü ÖRN:Tescil sırasında X kişisi
yanlışlıkla Y kişisi olarak ilan edilmiş. 3.kişide
bu Y kaydına güvenerek bir
işlem yapmış. Eğer bu 3.kişi bu tescildeki kaydı
bilmiyorsa, bilmesi
gerekmiyorsa yani iyiniyetli ise Y kaydına güvenerek yapmış
olduğu işlem
korunur.
ü TTK m37’nin uygulanabilmesi için
şartlar ;
1.
Tescil gerçeğe uygun olmalıdır.
2.
Tescil edilmesi gereken bir
husus olması lazım.
3.
Tescil ile ilan arasında bir
farklılık olması lazım.
4.
3.kişinin iyiniyetli olması
lazım.
İSTİSNA;
ü NOT : TİRK m 5/4: Ticaret veya
esnaf sicilindeki kayda isnat edilerek rehin iktisap
edenin bu iktisabı
korunur.
ÖRN : Tacir A Gaziantep’te bir
ticari işletme almak ister. B kişisi elinde bir işletme
bulunduğunu söyler ve A
işletmeyi beğenir . A ticaret siciline gider inceler ve malik orada
B olarak
gözüküyordur. A şahsı da zaten malik olarak B’yi biliyordur. Ama aslında burada
bir yolsuz tescil vardır çünkü
işletmenin gerçek sahibi B’nin kardeşi C’dir. A ticaret siciline
güvenerek B’nin elindeki
ticari işletmeyi devralır. Devir sözleşmesi yapılır. Devir için
yazılı sözleşme
yeter. Tescil ve ilan edilir ve üzerinden 10 yıl geçer. A bu işletmenin maliki
olur mu?
ààà B sicilde malik olarak görünsede, işlem usulünce tescil ve ilan
edilse de, üzerinden
10 yıl geçse de A bunun maliki olamaz. Devletin kusuru
varsa A bunu devletten alır.
à Somut olayda A banka olsa ve B A’ya
kredi için gelse, A işletmeyi araştırsa ve B’ye ait
olduğunu görse ticaret
sicilinde ve bunun sonucu o işletme üzerinde rehin kurulsa bu
korunur mu?
àààBunun korunması lazım TİRK m5/4 ‘e göre. Ama bunun haricinde tapu
sicilindeki
güven ilkesine benzer bir ilke ticaret sicilinde yoktur. Sadece
rehin hususunda böyle bir istisna
vardır o da TİRK’te düzenlenmiştir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder