11 ARALIK 2014
TİCARET UNVANININ KORUNMASI
Ø TTK m52: Tescil edilmiş bir ticaret
unvanının korunmasına ilişkin özel bir hüküm. Dolayısıyla eğer bir ticaret
unvanı tescil edilmemişse ancak haksız rekabet hükümlerine göre korunur.
Ø Dolayısıyla ticaret unvanının
kazanılmasında tescil kurucu etki göstermiyor ancak ticaret unvanının tescili
ancak korunmasında etki gösteriyor. Eğer bir tacir bir ticaret unvanı seçmiş ve
kullanıyor, ancak bunu tescil ettirmemişse ancak haksız rekabet hükümlerine
göre korunur.
Ø Bir ticaret unvanının haksız rekabet
hükümlerine göre korunmasıyla TTKm52’ye göre korunması arasında ki fark :
ü Eğer haksız rekabet hükümlerine göre
korunacaksa burda zarar görme ya da zarar görme ihtimalinin bulunması
gerekiyor. Dolayısıyla tacir ticaret unvanını tescil ettirmemişe, daha sonra
aynı yada ayırt edilemeyecek kadar benzer bir ticaret unvanının kullanılmasının
yasaklanmasını, engellenmesini, değiştirilmesini isteyebilmes için ya zarar
görecek yada zarar görme tehlikesi bulunacak.
ü TTKm52 için zarar görme yada zarar görme
tehlikesinin bulunmasına gerek yok.
ÖRN:Adamın biri bir ticaret unvanı seçmiş ve
bunu tescil ettirmiş Edirne de ki ticaret sicili müdürlüğüne. Daha sonra Hakkari’de
ki bir adam aynı yada ayırt edilemeyecek kadar benzer bir ticaret unvanını
tescil için başvurduğunda ticaret sicili
müdürü bunu reddedecek velev ki kabul edilse bile daha sonra ilk tescil ettiren Edirne’de ki tacir daha
sonra tescil ettirmiş olan ticaret unvanının değiştirilmesini, kullanılmasının
yasaklanmasını isteyebilir. Bunun için zarar görmüş olması gerekmiyor.
Ø Tescil edilmiş bir ticaret unvanının
korunması bu anlamda 2 aşamada koruma sağlar.
1. Tescil
aşamasında;
Ø Ticaret sicili müdürlüğü re’sen tescil için
başvurulan ticaret unvanının Türkiye’nin herhangi bir yerinde daha önce tescil
edilip edilmediğine bakar. Eğer daha önce tescil edilmiş bir ticaret unvanıyla
aynı yada ayırt edilemeyecek kadar benzerse tescil talebini reddeder, bunun
için ek almasını söyler.
Ø Eğer ticaret müdürü dese ki “tescil
ettirmek istediğiniz bu ticaret unvanı daha önce Denizli ticaret müdürlüğü
siciline tescil edilmiş.Sizin buna ek almanız lazım” derse tescil yaptırmak
isteyen tacir ek almak istemiyorsa itiraz edecek. Kişi itiraz için Asliye
ticaret mahkemesine gider.
Ø Ancak bu kişi bu ticaret unvanının geçici
olarak tescil edilmesini isteyebilir. Bunun için “bir hak kaybı olacaksa” şartı
getirilmiştir.
2. Yargısal
aşama:
Ø Ticaret unvanının ticari dürüstlüğe aykırı
bir biçimde kullanılması halinde hak sahibi bunun tespitini , kullanılmasının
yasaklanmasını, uygun bir şekilde değiştirilmesini, ortada bir tecavüz durumu
varsa bunun ortadan kaldırılmasını isteyebilir aynı zaman da zarar varsa bunun
maddi yada manevi tazminatını isteyebilir.
Ø Zarar ve kusur olmalı tazminat
istenebilmesi için ama diğerleri için kusura ihtiyaç yok.
Ø Mahkeme kararının ilanına karar verilmesini
isteyebilir tacir duruma göre.
Ø Türk, Türkiye, cumhuriyet , milli
kelimlerinin kullanımı için bakanlar kurulunun iznine ihtiyaç vardı ancak
birinin isim soyismi “Ahmet Türk” ise burada kullanmak için izne gerek yok
çünkü bu “Türk” kelimesi adamın soyismi. Eğer yukarda sayılan kelimeler
birleşik kelime olarak kullanılırsa burada sıkıntı yok fakat yalın olarak
kullanılacaksa Bakanlar Kurulunun iznine ihtiyaç vardır. Öztürk, Türkan,
Cumhuriyetçi birleşik kelşme olduğu için bunların kullanımında sorun yoktur.
Ø Sonuç : Türk , Türkiye, Cumhuriyet,
Milliyet kelimeleri ek olarak kullanılacaksa ve yalın halde kullanılacaksa
Bakanlar kurulunun iznine ihtiyaç var ama çekirdek ise izne ihtiyaç yok.
İŞLETME ADI
Ø Tacirle bağlantısı olmaksızı doğrudan
işletmeyi gösteren kelime.
Ø İşletme adı taciri değil işletmeyi
gösterir, ticaret unvanı ise taciri gösterir.
Ø Tacir ticaret unvanı seçmek ve kullanmak
zorunda ama tacir işletme adını isterse kullanır, zorunluluk yoktur. Ama tacir
bir işletme adı seçmiş ve bunu kullanıyorsa bunu tescil ettirmek zorunda. Bu
zorunluluk idari bir zorunluluk. Tescil ettirmese bile işletme adını kullanmaya
devam eder, tespit edilirse idari ceza uygulanır.
Ø Tescil edilmiş bir işletme adı aynen tescil
edilmiş bir ticaret unvanı gibi korunur. Eğer işletme adı tescil edilmemişse de
haksız rekabet hükümlerine göre korunur.
Ø Ticari işletme devredilirse işletme adı da
buna dahildir.
Ø Esnaflar ticaret unvanı seçemezler fakat
isterlerse işletme adı seçebilirler.
à TİCARİ DEFTERLER ß
Ø Ticari defter ticari işletmenin
hesaplarının kanunda gösterilmiş usulde kaydedildiği defterlerdir.
Sistemler:
1.
Serbesti sistemi : Tam
serbesti (İngiltere)(tacir ticari defter tutma hususunda tamamen
serbest), ve yarı serbesti sistemi
(İsviçe) (defter tutma mecburiyeti var ama tacir hangi defterleri tutacağına
kendi karar veriyor).
2.
Yasal sistem: Hangi defterlerin tutulacağı ve hangi
usulde tutulacağını düzenleyen sistemdir.
3.
Karma sistem: Tutulacak defterler kanunda sayılır
diğerleri ise tacirin işletmesinin büyüklüğüne
göre tacir kendisi karar veriyor.
Ø Biz yasal sistemi kabul etmişiz.
Ø Her tacir ticari işletmesini tescil
ettirme yükümlülüğü doğduğu andan itibaren defter tutmakla yükümlüdür.
Ø Kural olarak tacir sıfatı sona erdiği
anda defter tutma yükümlülüğüde sona erer. Ancak Tacir işletmesini tescil
ettirmese bile faaliyete son verdiğinde bunu terkin ettirmek zorundadır. Yoksa
iyiniyetli 3.kişilere karşı sorumlu olur.
Dolayısıyla sicilden terkin edileceği
ana kadar defter tutma yükümlülüğü devam eder.
Defter tutmakla Yükümlü Olanlar
;
Ø Tacirler
Ø Tacir sayılanlar
Ø Tacir gibi sorumlu olanlar
Ø Adi şirketler (ortakların tacir
olabilmesi için adi şirketin bir ticari işletme işletmesi lazım)
Ø Donatma iştiraki
Ø Hakim teşebbüs
v Ahmet Ankara’da bir tacir. Konyalı B
(hallederiz kadir kılıklı tacir), Ankara’da ki tacir A’ya gider ve “benim
Konya’da bir ticari işletmem var” deyip onunla bir ticari ilişkiye girer.
Sonrada ortada bir uyuşmazlık çıkar. Ahmet delil olarak kendi defterinin kabul
edilmesini mahkemeden ister. Tacirin kendi defterini delil olarak
kullanabilmeyi isteybilmesi için karşı tarafın da tacir olması ve defter tutma
yükümlülüğünün olması gerekiyor. Somut olayda eğer B tacir olmadığı için defter
tutma yükümlülüğü yok dersek Ahmet kendi defterini delil olarak sunamayacak. Bu
açıdan Tacir gibi sorumlu olanlarında defter tutması önemli.
v Adi şirketin ortaklarının her biri tacir
kabul edildikleri durumlarda defter tutmakla yükümlüler. Yani adi şirket bir
ticari işletme işletiyorsa.
v Donatma iştirakine tacire ilişkin
hükümler uygulanır dolayısıyla müşterek donatanlar adına değil donatma iştiraki
adına defter tutulması gerekir.
v Hakim teşebbüs 0 hakim şirket (hisselerin
çoğunluğu bağlamında)
TUTULMASI
ZORUNLU DEFTERLER
TTK
m64:
§ Yevmiye Defteri (işletmenin muhasebesi ile ilgili)
§ Defteri Kebir (“ “ “ “)
§ Envanter (“ “ “ “)
§ Pay
(İşletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan)
§ Karar(Yönetim/Müdürler Kurulu) (“ “ “ “ “)
§ Genel kurul Toplantı-Müzakere (“ “ “ “ “)
Vergi Usul Kanunu m176:
§ İşletme Hesabı
1.
Tacirler à
yevmiye defteri ,
Defteri Kebir, Envanter defteri
2. Şahıs
şirketleri à
yevmiye defteri,
defteri kebir, Envanter defteri, Genel kurul toplantı ve müzakere defteri
3. Anonim
ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket à
Yevmiye Defteri,
Defteri Kebir, Envanter Defteri, Pay defteri, Yönetim Kurulu karar defteri,
genel kurul toplantı ve müzakere defteri
4. Limited
Şirketler à
Yevmiye Defteri,
Defteri kebir, Envanter defteri , pay defteri, Genel kurul toplantı ve müzakere
defteri. (isterlerse müdürler yada müdürlerin toplanıp almış olduğu kararları
ayrı bir defter olarak müdürler kurulu karar defteride tutabilirler ya da böyle
bir defter tutmayıp genel kurul müzakere defterine bu kararları ekleyebilirler)
Yönetim kurulu karar defteri tutmak zorunda değillerdir.
NOT: Defterler
artık elektronik ortamda da tutulabilir fakat bunun için Gümrük ve ticaret
bakanlığının izni gerekir.
I.
Yevmiye Defteri :
Ø Kayda geçirilmesi gereken işlemlerin,
ilgili belge veya ispata dayanan evraktan çıkarılarak, tarih sırasıyla ve
maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı defterlerdir.
Ø Bir ticari işletmenin günlük olarak
yapmış olduğu işlemlerin tarih sırasına göre deftere kaydedilmesidir.
Ø Her zaman tacirin bunu kendisinin
tutması gerekmez, ya bunun için ayrı bir eleman tutar ya da onun için bir bölüm
açar.
II.
Defteri Kebir :
Ø Yevmiye defterindeki kayıtların sistemli
bir şekilde hesaplara aktarılıp tasnifli olarak hesaplarda toplayan
defterlerdir.
III.
Envanter Defteri :
Ø Tacirin belli dönemlerde işletmesinde
bulunan bütün malvarlığının yazılmış olduğu defter.
Ø Tacir işletmesini ilk açtığı anda bir
envanter defteri çıkarır. Her yıl bu envanteri çıkarmak zorunda. Kanun 3 yılda
bir manuel sayım zorunluluğu getirmiştir.
IV.
Pay Defteri :
Ø Sermaye şirketlerinde bir pay defterine
ihtiyaç var. Eğer kişi bir pay almış ve
bu pay hamiline yazılmamışsa, kişinin pay sahibi olduğunu ispatlayabilmesi için
bu deftere muhakkak adının yazılmış olması gerekiyor. Aksi takdirde genel kurul
toplantılarına katılamaz.
Ø Sadece sermaye şirketlerinde var.
V.
Yönetim Kurulu Karar Defteri :
Ø Yönetim kurulu, alınmış olan kararları
ya doğrudan bir deftere yazarlar ya da yazılmış olan kararları sonradan çıkarır
imzalar ve deftere yapıştırırlar.
Ø Limited şirketlerde müdür veya müdürler
kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar genel kurul
toplantı ve müzakere defterine kaydedilebiileceği gibi ayrı bir müdürler kurulu
defteri de tutulabilir.
Ø Limited şirket ve anonim şirket kurmak
için bir kişi yeterli dolayısıyla yönetim kurulu da tek kişi olabilir.
VI.
Genel Kurul Toplantı ve müzakere Defteri
Ø Genel kurulda konuşulan konular alınan
kararlar ve muhalefet şerhleri mutlaka deftere eklenir.
VII.
İşletme Hesabı Defteri
Ø İşletmenin giderleri ve gelirleri defterin sağ ve sol kısımlarına ayrı ayrı yazılır.
Ayın sonunda da defterde bulunan bilanço kısmına toplamları not düşülür ne
kadar kar zarar edildiği.
DEFTERLERİN ONAYLANMASI
Ø Tacirler ticari defterleri kanunda gösterilen
usul ve şekilde tutmak zorundadır.
Ø Tacir defteri usule uygun olarak
tutmazsa ticari defterler sadece aleyhine delil olur, lehine delil olmaz.
Ø Her tacir tutmuş olduğu defteri kanunda
belirtildiği şekilde açılış ve kapanış onayına tabi tutması gerekiyor.
Ø Açılış Onayları : kuruluş sırasında ve kullanmaya
başlamadan önce; izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları ise
defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki son ayın sonuna
kadar noterde yapılır.
Ø Açılış kapanış onayına tabi tutulmasının
sebebi ; tacir
kafasına göre defter değiştirmesin diye bu kural var.
Ø Not: Kural :
Bütün defterler açılış onayına tabi. İstisna
: Pay defteri, Genel kurul toplantı ve müzakere defteri eğer yeterli
sayfa varsa açılış onayı yapılmadan sonraki yıllar içinde kullanılabilir. Diğer
defter türlerinde eğer yeterli sayfa varsa bile yeniden açılış onayı yaptırılıp
o şekilde aynı defter kullanılmaya devam edilir.
Ø İlk defa açılış işlemi yapılacaksa bu
onay noter veya ticaret sicili müdürü tarafından yapılır , sonrasında noter
tarafından yapılır.
Ø Açılış onayı ; kullanılacağı faaliyet
döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar yapılmış olmalı.
Ø Mali yıl Ocak ayı ile başlar Aralık ayı
ile sona erer.
Ø Defterler zayi olursa, ayrıca bir zayi
belgesi alınır notere gidilir, yeni bir açılış onayı yapar noter.
Ø Kapanış onayı : Yevmiye defteri ve yönetim kurulu karar defteri
için kapanış onayı zorunluluğu var, diğer defterler için zorunluluk yok.
Yevmiye defterinin kapanış onayı izleyen faaliyet döneminin 6.ayının sonuna kadar
yapılmalı; Yönetim kurulu karar defteri
izleyen faaliyet döneminin 1. Ayının sonuna kadar yapılmalı.
DEFTER
|
ONAY YENİLEME SON
TARİH
|
KAPANIŞ ONAYI SON TARİH
|
Yevmiye defteri
|
31.12
|
30.06
|
Envanter defteri
|
31.12
|
Tabi Değil
|
Defteri Kebir
|
31.12
|
Tabi Değil
|
Yönetim Kurulu/Müdürler Kurulu Karar
Defteri
|
31.12
|
31.01
|
Genel Kurul Toplantı ve Müzakere
Defteri
|
Tabi değil
|
Tabi değil
|
Pay Defteri
|
Tabi değil
|
Tabi değil
|
Ø Gerekli onayları yaptırmayanlara 4 bin
lira idari para cezası var.
Ø Eğer bir tacir elektronik ortamda defter
tutuyorsa açılış ve kapanış onayı yapmasına gerek yok.
DEFTER TUTMA USULÜ
Ø TTK m64/1:
Ticari defterler, üçüncü kişi
uzmanlara, makul bir süre içinde
yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde
tutulmalı ve işletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden
izlenebilmelidir.
Ø Değişiklik yapılırken eski olanın
üzerine bir çizgi atılır yeni değer yazılır ve yeni yazılan değerin üst kısmına
değişiklik tarihi ve değişikliği yapan kişi yazılmalıdır. Değiştirilen şeyin
eski hali görülmelidir.
Ø Defterler mutlaka Türkçe tutulur.
Ø Defterlere yazılan kayıtlar eksiksiz,
doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılmalıdır.
Ø “Zamanında” ibaresiàBu makul süreyi kasteder her somut olaya
göre ayrı ayrı belirlenir.
DEFTERLERİN SAKLANMASI
Ø Tacirler Ticari defterlerini,
envanterlerini, açılış bilançolarını, alınan gönderilen ticari mektuplarını ,finansal
tablolarını yani ticari işletmeyle ilgili her türlü kayıtlarını “10 yıl”
süreyle saklamak zorundadırlar.
Ø Bu 10 yıllık süre ticari defterlere son
kaydın yapıldığı, bilançonun düzenlendiği, envanterin çıkarıldığı, finansal
tabloların hazırlandığı, ticari mektupsa ticari mektubun gönderildiği tarihi
izleyen takvim yılından itibaren başlar.
Ø Saklama yükümlüsü , defter tutmak
zorunda olan tacirin kendisidir. Gerçek kişi ölürse mirasçıları ve ticareti
terk etmesi halinde kendisi defter ve belgeleri saklamakla yükümlüdür. Mirasın
resmi tasfiyesi halinde veya tüzel kişi sona ermişse defter ve kağıtlar 10 yıl
süreyle Sulh Mahkemesi tarafından saklanır.
Ø Defterler bu süre içinde kısmen yada
tamamen zarar görürse, tacir bu ziya ve hasarı öğrendiği tarihten itibaren 15
gün içerisinde yetkili Asliye ticaret mahkemesine dava açarak bir zayi belgesi
almalı. Eğer bu belgeyi almazsa defteri ibraz edememiş sayılır.
Ø 15 günlük süre öğrendiği anda başlar ve
hak düşürücü süredir.
DEFTER VE BELGELERİN İNCELENMESİ
Ø İbraz: Hakimin
defterin tamamının değilde sadece uyuşmazlıkla alakalı olan kısmının
gösterilmesini isteyebilir. Hakimin uyuşmazlık konusu olan hususla ilgili
olarak tacirden defterlerini mahkemeye sunmasını ister. Eğer hakim taraflardan
defterinin ibrazını isterse taraflar buna uymak zorunda.
Ø Teslim : Hakim
tacirden bütün defterlerini ve ilgili kayıtları getirmesini ister.
Ø Defterler tacir için bir ticari sırdır. Defterlerin
incelenmesi tacir için mali ekonomik durumu açısından bir sıkıntı oluşturacaksa
hakim bunun için tedbir almalı.
Ø Defterler tacir için ister lehine delil
olsun ister aleyhine delil olsun tacir bunun aksini her türlü delille
ispatlayabilir.
Ø Senet ve ticari defterler kesin delildir.
Bir kesin delilin aksi başka bir kesin delille ispat edilebilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder